Ajans Palandöken - Rapora göre; kömür, petrol ve doğal gaz kaynaklı ince partikül madde ($PM_{2,5}$) kirliliği Türkiye’de yılda yaklaşık 26 bin 500 kişinin hayatına mal olurken, ülke ekonomisine yıllık faturası 55 milyar doları (yaklaşık 1,8 trilyon TL) buluyor.
Bağımsız araştırma kuruluşu CREA ve THHP iş birliğiyle hazırlanan "Fosil Yakıtların Türkiye'ye Ağır Faturası: Sağlık Yükü ve Ekonomik Maliyeti" başlıklı rapor kamuoyuna duyuruldu. EMEP kimyasal taşınım modeli ve resmi emisyon verileri kullanılarak hazırlanan çalışma, Türkiye genelinde nüfusun soluduğu ince partikül kirliliğinin ($PM_{2,5}$) yüzde 52'sinin doğrudan fosil yakıt kaynaklı olduğunu ortaya koydu.
EN AĞIR BEDELİ ÇOCUKLAR VE BEBEKLER ÖDÜYOR
Raporda yer alan epidemiyolojik modelleme sonuçlarına göre, fosil yakıt dumanı anne karnındaki bebeklerden çocuklara kadar toplumun en savunmasız kesimlerini vuruyor:
8.000 Erken Doğum: Hava kirliliği her yıl yaklaşık 8 bin bebeğin vaktinden önce doğmasına yol açıyor.
8.200 Düşük Doğum Ağırlığı: 8 binden fazla bebek kirli hava nedeniyle yetersiz kiloda dünyaya geliyor.
5.100 Yeni Çocukluk Astımı: Her yıl 5 bin 100 çocuğa hava kirliliği kaynaklı yeni astım teşhisi konuluyor.
6.500 Acil Servis Başvurusu: Astım krizleri nedeniyle yılda binlerce hasta acil servislere koşuyor.
Ayrıca fosil yakıt kirliliğinin yol açtığı solunum yolu, KOAH, diyabet ve kalp-damar rahatsızlıkları sebebiyle yılda 8,5 milyon gün iş gücü kaybı (hastalık izni) yaşandığı belirlendi.

FATURASI MİLLİ GELİRİN YÜZDE 4,1'İ!
Sağlık harcamaları, iş gücü kaybı ve erken ölümlerin ekonomik karşılığını hesaplayan uzmanlar, fosil yakıt kaynaklı kirliliğin Türkiye ekonomisine yıllık toplam maliyetinin 55 milyar ABD Doları olduğunu saptadı. Bu devasa tutar, Türkiye'nin 2024 yılı Gayri Safi Yurtiçi Hasılası’nın (GSYH) %4,1’ine denk geliyor.
EN ÇOK ÖLÜM İSTANBUL'DA, EN KİRLİ DÖNEM KIŞ AYLARI
Kirliliğin coğrafi dağılımında sanayi ve nüfus yoğunluğuna sahip şehirler ilk sırada yer aldı. Fosil yakıt kirliliğine bağlı ölümlerde zirveyi çeken iller şöyle sıralandı:
İstanbul: 8.100 ölüm (Yılda 100 bin kişi başına 56 ölümle en yüksek risk oranı)
Ankara: 2.500 ölüm
İzmir: 2.400 ölüm
Bursa: 1.600 ölüm
Hatay: 1.000 ölüm
Çalışmada ayrıca hava kirliliğinin meteorolojik şartlar, ısınma ve inversiyon nedeniyle kış aylarında (özellikle Aralık ayında) tavan yaptığı, İstanbul, Ankara ve Hatay gibi kentlerde sınır değerlerin katbekat aşıldığı kaydedildi.

KİRLİLİK SINIRLARI AŞTI: KOMŞUDA DA CAN ALIYOR
Türkiye sınırları içindeki fosil yakıt kaynaklı kirliliğin rüzgar ve atmosfer hareketleriyle sınır ötesine taşındığı da raporda belgelendi. Türkiye kaynaklı emisyonların komşu ülkelerde yılda binlerce erken ölüme yol açtığı hesaplandı:
Mısır: 3.200 ölüm (2,1 milyar dolar maliyet)
Suriye: 1.700 ölüm
Irak: 800 ölüm
İsrail: 500 ölüm
Yunanistan: 400 ölüm
ÇÖZÜM ÇAĞRISI: TÜRKİYE'DE HÂLÂ ULUSAL $PM_{2,5}$ STANDARDI YOK!
Raporun sonuç bölümünde hayati bir mevzuat eksikliğine dikkat çekildi: Yol açtığı devasa sağlık yüküne rağmen Türkiye'de ince partikül madde ($PM_{2,5}$) için yasal olarak bağlayıcı bir dış ortam hava kalitesi standardının bulunmadığı vurgulandı.
Raporu hazırlayan uzmanlar, ölümlerin ve milyarlarca dolarlık zararın önüne geçilmesi için acil şu politika adımlarının atılmasını talep etti:
Ulusal $PM_{2,5}$ Standardı: Türkiye derhal bağlayıcı ve insan sağlığını gözeten bir $PM_{2,5}$ hava kalitesi standardı kabul etmelidir.
Kömürden Çıkış Taahhüdü: Elektrik üretiminde kömür kullanımına son verilmeli, temiz ve yenilenebilir enerjiye adil geçiş planlanmalıdır.














































Yorumlar (0)
Yorumlar yükleniyor...
Yorum Yap